Hỏi và đáp về CATZOC

1. CATZOC là gì?

CATZOC:

• CAT – Category: Cấp phân loại.

• ZOC – Zone of Confidence: Vùng độ tin cậy.

CATZOC là các giá trị được sử dụng để thể hiện mức độ chính xác của dữ liệu được trình bày trên hải đồ, phụ thuộc vào 3 yếu tố chính:

• Độ chính xác của vị trí đo sâu (Sounding Position Accuracy).

• Độ chính xác của độ sâu đo được (Sounding Depth Accuracy).

• Chất lượng công tác khảo sát (Quality of the Survey).

CATZOC được chia thành sáu cấp phân loại chính, theo thứ tự từ mức độ tin cậy cao nhất đến mức chưa được đánh giá.

2. Tìm CATZOC ở đâu và CATZOC được thể hiện như thế nào trên hải đồ điện tử ENC và hải đồ giấy?

- Trên hải đồ điện tử ENC tương thích với tiêu chuẩn S-57, có thể bật lớp thông tin có tên “Accuracy” (Độ chính xác), “Data Quality” (Chất lượng dữ liệu) hoặc “Accuracy Pattern” (Ký hiệu thể hiện độ chính xác) trên hệ thống ECDIS để hiển thị các ký hiệu CATZOC.

- Hệ thống ECDIS thể hiện các giá trị CATZOC trên ENC bằng các ký hiệu dạng hình tam giác hoặc hình thoi. Số lượng ngôi sao bên trong các ký hiệu này biểu thị cấp CATZOC tương ứng (ví dụ: 6 ngôi sao tương ứng với cấp A1, 2 ngôi sao tương ứng với cấp U – chưa được đánh giá…).

Chỉ một số ít hải đồ giấy truyền thống có thể hiện thông tin CATZOC. Phần lớn các hải đồ này thể hiện mức độ chính xác của dữ liệu thông qua sơ đồ nguồn tư liệu (Source Diagram).

3. CATZOC ảnh hưởng như thế nào đến việc lập kế hoạch hành trình, thiết lập độ sâu an toàn và UKC (khoảng hở dưới đáy tàu)?

CATZOC là một trong những tiêu chí cho phép đánh giá độ tin cậy của dữ liệu hải đồ. Trong quá trình lập kế hoạch hành trình và thực hiện hành trình, cần tính đến các khoảng dự phòng liên quan đến độ chính xác vị trí và độ chính xác độ sâu.

- Độ chính xác vị trí (Position Accuracy):

Đối với các cấp ZOC A1, A2 và B, độ chính xác vị trí đo sâu tương đối cao (đối với ZOC B là ±50 m). Tuy nhiên, đối với ZOC C và D, giá trị này là ±500 m hoặc lớn hơn.

Điều này có nghĩa là khi vạch tuyến hành trình trên hải đồ, bạn phải tính đến khoảng sai số vị trí của các điểm đo sâu tương ứng với cấp ZOC, nhằm bảo đảm tuyến hành trình được hoạch định phù hợp với độ tin cậy của dữ liệu hải đồ.

- Độ chính xác độ sâu (Depth Accuracy):

Độ sâu an toàn (Safety Depth) = Mớn nước lớn nhất của tàu (Maximum Draft) + Khoảng hở dưới đáy tàu yêu cầu (Required UKC).

Một trong những thành phần cấu thành UKC yêu cầu (Required UKC) là khoảng dự phòng sai số theo ZOC (ZOC Allowance).

Ví dụ: Tuyến hành trình của bạn có đoạn tuyến với độ sâu tối thiểu là 15 m và đi qua khu vực ZOC A1.

Khoảng dự phòng sai số theo ZOC A1 được tính như sau:

ZOC Allowance (A1) = 0,5 + 1% × Độ sâu

= 0,5 + 1% × 15 = 0,65 m

Điều này có nghĩa là độ sâu thực tế tại bất kỳ vị trí nào trong phạm vi bán kính 5 m có thể nằm trong khoảng:

• Độ sâu nhỏ nhất: 15 − 0,65 = 14,35 m.

• Độ sâu lớn nhất: 15 + 0,65 = 15,65 m.